Chương 1

Mẹ chồng mất, tôi và chồng âm thầm ly hôn. 3 tháng sau em chồng gọi tới: “Chị dâu, mai đến nấu cơm cho anh em nhé!” Tôi cười lạnh: “Đi mà tìm chị dâu mới của cô, tôi ly hôn với anh ta lâu rồi.”

Mẹ chồng mất được ba tháng, cô em chồng Chu Thiến bỗng gọi điện cho tôi.

Vừa mở miệng cô ta đã bảo: “Chị dâu, mai anh em xuất viện, chị sang sớm nấu cho anh ấy mấy bữa cơm nhé. Bác sĩ bảo phải ăn nhạt, ít dầu mỡ, với cả tủ lạnh ở nhà cũng phải dọn dẹp lại một chút.”

Tôi cầm muôi xào, khựng lại mất hai giây.

Trong nồi chỉ có một suất mì cà chua trứng, nước dùng đang sôi sùng sục. Tôi vặn nhỏ lửa, hỏi cô ta: “Chu Minh Viễn không nói cho cô biết à?”

“Nói cái gì cơ?”

“Đi mà tìm chị dâu mới của cô.” Tôi bật cười, “Tôi ly hôn với anh ta từ lâu rồi.”

Đầu dây bên kia im bặt.

Một lúc lâu sau, giọng Chu Thiến bỗng vút cao: “Ly hôn? Chuyện từ bao giờ?”

“Ngày 6 tháng 3.”

“Đó chẳng phải là ngay sau khi qua tuần thất đầu của mẹ tôi sao?”

“Đúng.”

“Thẩm Lam, chị cũng giỏi thật đấy.” Cô ta thở hồng hộc, giọng gay gắt, “Mẹ tôi mồ yên mả đẹp chưa được bao lâu mà chị đã đòi ly hôn với anh tôi. Chị chăm bà ấy ngần ấy năm, chẳng lẽ cố nán lại vài ngày cuối cùng cũng không đợi được à?”

Tôi múc mì ra bát, chậm rãi nói: “Đơn ly hôn là do anh trai cô đưa cho tôi vào đúng ngày thứ hai sau thất đầu của mẹ cô đấy.”

Chu Thiến cứ như không nghe thấy, vẫn tiếp tục lải nhải trách móc.

“Giờ anh tôi nằm viện, cho dù chị không còn là vợ anh ấy nữa, nhưng nể tình nghĩa với mẹ tôi, chị nấu vài bữa cơm thì có quá đáng lắm đâu? Anh ấy bị viêm túi mật cấp tính, vừa mổ xong, ăn cơm hộp ngoài được chắc?”

“Có thể đặt suất ăn cho người bệnh, hoặc thuê hộ lý.”

“Thuê hộ lý không tốn tiền chắc?”

“Tốn chứ.”

“Thế trước kia chẳng phải chị vẫn hay làm sao? Tiện tay thôi mà.”

Tôi nhìn bát mì trên bàn, bỗng nhiên chẳng còn chút khẩu vị nào.

Cái câu này, tôi đã nghe rã rích suốt bốn năm.

Lật người cho mẹ chồng là tiện tay, lau người là tiện tay, nửa đêm dậy thay tã giấy là tiện tay, chạy đôn chạy đáo xếp hàng ở bệnh viện lấy thuốc cũng là tiện tay. Sau này, ngay cả việc ủi áo sơ mi cho Chu Minh Viễn, dọn hành lý cho anh ta, chuẩn bị sẵn đồ ăn đông lạnh cho cả tuần cũng trở thành “tiện tay”.

Tôi hỏi Chu Thiến: “Đã là việc tiện tay, sao cô không làm?”

“Nhà tôi còn có con nhỏ, cửa hàng cũng không dứt người ra được.”

“Tôi cũng có công việc.”

“Chị sao so với tôi được? Chị sống với anh tôi 9 năm rồi.”

“Đã ly hôn rồi.”

Cô ta bị tôi chặn họng, nửa ngày không nói được gì, cuối cùng quăng lại một câu: “Ngày mai tôi sẽ đến tìm chị.”

Điện thoại cúp, bát mì cũng đã trương phềnh.

Nhưng tôi vẫn ngồi xuống, ăn từng miếng một cho đến hết. Đây là thói quen tôi có được từ khi dọn ra căn hộ nhỏ này: làm bao nhiêu ăn bấy nhiêu, không còn thói quen chừa lại một bát, cũng chẳng phải lo lắng ai đó về muộn chê cơm canh nguội lạnh.

***

Bốn năm trước, mẹ chồng tôi bị nhồi máu não lần đầu.

Hôm đó Chu Minh Viễn đi công tác, Chu Thiến đưa con đi chơi biển. Khi bệnh viện gọi điện đến, tôi đang làm báo cáo quý ở công ty.

Tôi lao đến phòng cấp cứu, nửa người mẹ chồng đã không thể cử động, nói năng cũng không còn tròn vành rõ chữ. Bác sĩ cầm tờ phiếu hỏi tôi: “Người nhà bệnh nhân đâu?”

Tôi đáp: “Tôi là con dâu, con trai và con gái bà ấy đang trên đường về.”

Thực ra, chiều hôm sau Chu Minh Viễn mới về tới nơi.

Anh ta đi thẳng từ sân bay đến bệnh viện, lúc bước vào cửa áo măng tô vẫn vắt trên tay. Nhìn mẹ nằm trên giường bệnh, viền mắt anh ta đỏ hoe ngay lập tức.

Lúc đó, tôi chưa từng nghi ngờ lòng hiếu thảo của anh ta.

Anh ta chạy đôn chạy đáo tìm bác sĩ, nhờ người hỏi thăm bệnh viện phục hồi chức năng, đêm xuống thì ngồi xổm ngoài hành lang hút thuốc mất nửa đêm. Nhưng khi những việc cần làm hàng ngày thực sự rơi xuống đầu, anh ta bắt đầu chối: “Mấy việc này anh thật sự không biết làm.”

Không biết đút thức ăn lỏng, không biết thay tã giấy, không biết gội đầu cho mẹ, cũng không biết thuốc hạ huyết áp viên nào uống sáng, viên nào uống tối.

Tôi đã từng dạy anh ta.

Nhưng anh ta luôn cầm điện thoại rồi nói: “Em làm luôn đi, anh sợ làm sai. Người bệnh không chịu nổi giày vò đâu.”

Chu Thiến ở lại bệnh viện chăm được năm ngày. Đến ngày thứ sáu, mẹ chồng cô ta gọi điện bảo con khóc đòi mẹ, cô ta đành phải về.

Lúc đi, cô ta nhét vào tay tôi hai ngàn tệ.

“Chị dâu, vất vả cho chị trước. Anh tôi hay đi công tác, nhà em lại xa, chuyện của mẹ đành nhờ cả vào chị.”

Tôi trả lại tiền, bảo cô ta chuyển cho Chu Minh Viễn để đóng viện phí.

Khi đó tôi nghĩ, người một nhà không nên tính toán quá sòng phẳng. Ai có thời gian thì làm nhiều hơn một chút, ngày tháng rồi cũng sẽ qua.

Sau khi mẹ chồng xuất viện, chuyên gia vật lý trị liệu khuyên mỗi ngày nên tập luyện hai lần. Chân trái bà không có lực, đi vệ sinh phải có người dìu, việc nuốt cũng gặp khó khăn nên thức ăn phải nấu riêng cho nhừ.

Hỏi thuê hộ lý ăn ở lại nhà, một tháng sáu ngàn rưỡi tệ, lễ tết tính riêng.

Chu Minh Viễn nghe xong giá tiền liền cau mày: “Lương hưu của mẹ một tháng có ba ngàn tám, tiền thuê hộ lý còn cao hơn cả lương hưu.”

Tôi nói: “Vậy ba chúng ta chia nhau trả.”

“Tiền trả góp nhà mỗi tháng bảy ngàn, anh còn phải nuôi xe, chạy doanh số, lấy đâu ra ngần ấy tiền?”

“Em cũng đang phải trả tiền nhà.”

Anh ta day day trán: “Lam Lam, anh không bảo em phải gánh vác một mình. Cứ từ từ đã, đợi mẹ hồi phục tốt hơn một chút rồi mình thuê người làm theo giờ.”

Cái “từ từ” ấy kéo dài ròng rã 4 năm.

Tôi không nghỉ việc, nhưng chủ động xin chuyển sang vị trí lương thấp hơn. Công việc cũ hay phải tăng ca, công việc mới cho phép về đúng giờ nhưng mỗi tháng mất đi hơn hai ngàn tệ.

Ban ngày mẹ chồng ở nhà một mình không an toàn, tôi liên hệ với trung tâm chăm sóc người cao tuổi của khu phố. Sáng đưa đi, chiều đón về, mỗi tháng hai ngàn tư.

Chu Minh Viễn nói khoản này anh ta sẽ trả.

Vài tháng đầu, anh ta chuyển tiền đúng hạn. Sau đó dự án thu hồi vốn chậm, anh ta bảo cứ lấy tạm vào tài khoản chung của hai vợ chồng. Rồi dần dà, tiền chăm sóc ban ngày, tiền thuốc, tiền tã giấy, tiền sữa dinh dưỡng đều trộn lẫn vào tiền điện nước, tiền đi chợ, chẳng còn phân rõ được là tiền của ai nữa.

Buổi tối, chủ yếu là tôi chăm sóc bà.

Cạnh giường treo một chiếc chuông đồng nhỏ, mẹ chồng muốn uống nước hay đi vệ sinh thì lắc chuông. Tiếng không lớn lắm, nhưng khi đang ngủ say mà đột nhiên nghe thấy, tim tôi lại giật thót.

Có một lần, tôi mất ngủ liên tục ba đêm, sáng ngày thứ tư dậy muộn mười phút.

Chu Minh Viễn đứng trước tủ quần áo gắt gỏng: “Cái áo sơ mi màu xanh nhạt của anh đâu? Hôm nay đi gặp khách hàng, mặc màu khác không hợp.”

Tôi đang ngồi xổm trong nhà vệ sinh thay quần cho mẹ chồng, bực bội đáp: “Tự tìm đi.”

Anh ta loay hoay tìm cả buổi, cuối cùng mặc cái áo sơ mi trắng nhăn nhúm bước tới.

“Dạo này em sao cứ hay cáu gắt thế? Anh chỉ hỏi một câu thôi mà?”

Tôi ngẩng lên nhìn anh ta: “Mẹ anh ra quần rồi đấy, anh vào phụ một tay đi.”

Anh ta lùi lại một bước.

“Anh sắp muộn làm rồi.”

Cửa đóng rầm lại, mẹ chồng nắm lấy tay tôi, miệng ú ớ không rõ chữ: “Minh Viễn công việc bận rộn, con đừng cãi nhau với nó.”

Giây phút ấy, trong lòng tôi nghẹn ứ lửa giận.

Nhưng nhìn khóe miệng méo xệch của bà, tôi lại không thể nói lời khó nghe, chỉ biết lau rửa sạch sẽ rồi dìu bà về giường.

Mẹ chồng tôi không phải người xấu.

Những lúc tỉnh táo bà biết tôi mệt, bà sẽ dùng bàn tay phải còn cử động được để bóc đậu tương, sẽ tự gấp từng miếng tã giấy. Nhưng trong thâm tâm bà vẫn cho rằng: con trai ra ngoài kiếm tiền là làm việc lớn, con dâu ở nhà chăm sóc người già là lẽ thường tình.

Có lần Chu Thiến về thăm, thấy mẹ chồng đang tập nâng chân, cô ta khen tôi chăm sóc khéo.

Mẹ chồng cười không khép được miệng, gật đầu lia lịa.

Đợi Chu Thiến đi rồi, bà mới nói với tôi: “Thiến Thiến số sướng, lấy chồng xa, không phải lo cho mẹ. Con ở gần nên đành phải chịu cực nhiều hơn.”

Tôi nghe mà nghẹn họng, nhưng vẫn ngồi xổm xuống mang giày cho bà.

“Mẹ à, không phải ai ở gần thì người đó phải chịu cực. Minh Viễn là con trai mẹ, Chu Thiến là con gái mẹ, bọn họ đều có trách nhiệm phải lo.”

Mẹ chồng im lặng một lúc, rồi lí nhí bảo: “Bọn nó từ nhỏ đã không phải làm mấy việc này.”

“Từ nhỏ con cũng đâu có làm.”

Bà không đáp lại nữa.

***

Mùa đông năm thứ hai, mẹ chồng bị ngã gãy xương hông. Lần đó nằm viện gần một tháng, ban ngày tôi xin nghỉ, ban đêm ngủ trên ghế ghép dành cho người nhà.

Chu Minh Viễn đến thay ca cho tôi được hai lần.

Lần đầu chưa qua nửa đêm, anh ta đã kêu đau lưng, nói cái ghế này không thể ngủ nổi. Lần thứ hai, mẹ chồng gọi ba lần trong đêm, sáng hôm sau anh ta mang đôi mắt thâm quầng đến công ty. Tối về anh ta bảo bị khách hàng phàn nàn vì trạng thái làm việc không tốt.

“Vị trí của anh không được phép xảy ra sai sót,” anh ta nói. “Nếu hỏng dự án, thiệt hại không chỉ là vài ngàn bạc lẻ đâu.”

Cuộc hôn nhân cứ thế kéo dài đến năm thứ 4.

Đêm hôm đó, sau tuần thất đầu của mẹ chồng, Chu Minh Viễn đưa cho tôi tờ đơn ly hôn.

“Anh đã chuẩn bị từ trước rồi, em xem đi.”

Rõ ràng, anh ta không phải mới chuẩn bị vài ngày. Tôi lật đến trang cuối, hỏi: “Viết từ bao giờ?”

“Trước Tết.”

“Đã nhờ luật sư xem qua chưa?”

“Đã hỏi tư vấn rồi.”

Tôi nhìn chằm chằm anh ta: “Tô Mạn cũng xem qua rồi chứ gì?”

Mặt anh ta cứng đờ lại.

Tô Mạn là bên nhà cung cấp cho công ty anh ta, kém tôi 5 tuổi. Mùa hè năm ngoái lúc công ty anh ta tổ chức liên hoan, tôi từng gặp cô ta một lần. Cô ta để tóc ngắn, ăn nói sắc sảo, ngồi cùng mâm với Chu Minh Viễn.

Hôm đó tôi mang thuốc đau dạ dày đến cho Chu Minh Viễn, anh ta giới thiệu tôi với cô ấy: “Đây là Thẩm Lam.”

Không hề nói là vợ.

Lúc đó Tô Mạn khựng lại một chút, rồi đứng lên gọi tôi là “Chị Thẩm”. Ánh mắt cô ta nhìn tôi không có ý khiêu khích, ngược lại có chút mất tự nhiên.

Chu Minh Viễn im lặng rất lâu.

“Anh và cô ấy không có chuyện như em nghĩ đâu.”

“Chuyện gì?”

“Chỉ là nói chuyện hợp nhau thôi. Cô ấy biết hôn nhân của anh không tốt, khuyên anh nên giải quyết dứt điểm trước.”

“Nên anh chuẩn bị sẵn đơn ly hôn, rồi vẫn tỏ ra như không có gì với tôi?”

“Tình hình của mẹ như thế, anh mở miệng với em kiểu gì?”

Tôi nhịn không được bật cười.

“Anh cũng chu đáo thật đấy.”

Anh ta cau mày: “Thẩm Lam, mấy năm nay chúng ta sống thành cái dạng gì, trong lòng em rõ nhất. Ngoài chuyện của mẹ ra, chúng ta còn chủ đề gì chung nữa không? Anh về nhà, thứ nhìn thấy không phải tã giấy thì là thuốc men, những gì em nói với anh mãi mãi chỉ là huyết áp, đường huyết, tập phục hồi. Anh cũng thấy ngột ngạt chứ.”

“Đó là mẹ của ai?”

“Anh không nói em làm sai.”

“Anh chỉ thấy tôi làm những việc đó trông rất chướng mắt.”

Anh ta ôm mặt, một lúc lâu sau mới thốt lên: “Anh cũng muốn sống lại từ đầu.”